Jak zabezpieczyć butlę z czynnikiem podczas transportu?

Butlę z czynnikiem chłodniczym należy przewozić z zamkniętym i zabezpieczonym zaworem, bez podłączonych węży oraz osprzętu serwisowego. Zbiornik musi być unieruchomiony we wszystkich kierunkach, chroniony przed uderzeniami, wysoką temperaturą i przemieszczającymi się przedmiotami. Najbezpieczniejszym miejscem jest oddzielona od kabiny, odpowiednio wentylowana przestrzeń ładunkowa wyposażona w uchwyt, stojak lub klatkę do przewozu butli.

Samo umieszczenie butli w bagażniku nie stanowi prawidłowego zabezpieczenia. Gwałtowne hamowanie, zderzenie albo uszkodzenie zaworu może doprowadzić do rozszczelnienia zbiornika. Uwolniony czynnik może spowodować odmrożenia, wyprzeć tlen z wnętrza pojazdu, a w przypadku substancji palnej stworzyć atmosferę zdolną do zapłonu.

Dlaczego butla z czynnikiem wymaga szczególnego zabezpieczenia?

Czynniki chłodnicze znajdujące się w butlach są najczęściej magazynowane jako gazy skroplone pod ciśnieniem. Wewnątrz zbiornika występuje jednocześnie faza ciekła i gazowa, a ciśnienie zależy między innymi od rodzaju substancji oraz jej temperatury.

Podgrzewanie butli powoduje wzrost ciśnienia. Z tego względu zbiornika nie wolno pozostawiać przy źródłach ciepła ani w zamkniętym samochodzie stojącym na słońcu. Temperatura we wnętrzu zaparkowanego pojazdu może szybko przekroczyć warunki dopuszczone w karcie charakterystyki czynnika.

Szczególnej ochrony wymaga zawór. Jego mechaniczne uszkodzenie może spowodować gwałtowne uwolnienie zawartości, a odrzut strumienia gazu nadać butli niekontrolowany ruch. Osłona zaworu zabezpiecza go przed uderzeniem, lecz nie może być wykorzystywana jako punkt mocowania pasa transportowego.

Nieszczelność stwarza dodatkowe zagrożenia:

ciekły czynnik może spowodować odmrożenie skóry i uszkodzenie oczu,
gaz uwolniony w zamkniętym pojeździe może obniżyć stężenie tlenu,
pary części czynników gromadzą się w niżej położonych miejscach,
czynniki palne mogą zapalić się od iskry, płomienia lub rozgrzanej powierzchni,
nagły wypływ substancji może ograniczyć widoczność i utrudnić bezpieczne prowadzenie pojazdu.

Brak klasyfikacji czynnika jako palnego nie oznacza, że można przewozić go bez wentylacji i zabezpieczeń. Również gaz niepalny może stworzyć niebezpieczną atmosferę w małej, szczelnie zamkniętej przestrzeni.

Jakie przepisy dotyczą transportu butli z czynnikiem chłodniczym?

Zakres obowiązków zależy od rodzaju czynnika, jego numeru UN, klasyfikacji transportowej, ilości przewożonego gazu oraz celu przewozu. Informacje te znajdują się przede wszystkim w sekcji 14 aktualnej karty charakterystyki.

Podstawą przewozu drogowego towarów niebezpiecznych jest Umowa ADR 2025 ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Aktualne informacje o polskich przepisach, szkoleniach kierowców i obowiązkach przedsiębiorstw publikuje również Ministerstwo Infrastruktury w dziale dotyczącym towarów niebezpiecznych.

Niezależnie od tego, czy dany przewóz korzysta z wyłączenia przewidzianego w ADR, ładunek musi być zabezpieczony zgodnie z przepisami ruchu drogowego. Artykuł 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymaga takiego rozmieszczenia i zamocowania ładunku, aby nie pogarszał stateczności pojazdu, nie utrudniał kierowania oraz nie zmieniał położenia podczas jazdy. Urządzenia mocujące muszą być zabezpieczone przed poluzowaniem, swobodnym zwisaniem i odpadnięciem.

Przepisy ADR przewidują wyłączenia dotyczące między innymi niektórych przewozów wykonywanych pomocniczo wobec głównej działalności oraz przewozów małych ilości towarów niebezpiecznych. Zastosowanie wyłączenia nie następuje jednak automatycznie tylko dlatego, że w samochodzie znajduje się jedna butla. Trzeba sprawdzić klasyfikację czynnika, ilość, kategorię transportową, sposób pakowania i rzeczywisty cel przejazdu.

W zależności od wyniku tej oceny mogą być wymagane między innymi:

dokument przewozowy,
odpowiednio przeszkolony kierowca,
oznakowanie jednostki transportowej,
gaśnice i wyposażenie ochronne,
instrukcje pisemne,
właściwe oznakowanie butli,
przestrzeganie ograniczeń dotyczących załadunku i wentylacji.

Co sprawdzić przed włożeniem butli do pojazdu?

Kontrola powinna rozpocząć się przed każdym transportem, także wtedy, gdy butla ma zostać przewieziona tylko na niewielką odległość. Nie należy ładować zbiornika, którego stanu, zawartości albo przeznaczenia nie można jednoznacznie określić.

Przed wyjazdem trzeba sprawdzić:

czy etykieta identyfikująca czynnik jest czytelna,
czy oznaczenia transportowe odpowiadają zawartości,
czy butla jest przeznaczona do danego czynnika i ciśnienia,
czy termin badania okresowego nie został przekroczony,
czy płaszcz zbiornika nie ma głębokiej korozji, wgnieceń, wybrzuszeń lub śladów działania ognia,
czy zawór jest całkowicie zamknięty i nie nosi śladów uszkodzenia,
czy nie występuje szronienie, syczenie albo wskazanie elektronicznego detektora nieszczelności,
czy zamontowano przewidzianą konstrukcyjnie osłonę albo kołpak zaworu,
czy od butli odłączono węże, reduktory, manometry i pozostały osprzęt,
czy masa napełnienia nie przekracza wartości dopuszczonej dla zbiornika i czynnika.

Nie wolno polegać wyłącznie na zapachu. Wiele czynników chłodniczych jest praktycznie bezwonnych, dlatego niewielki wyciek może pozostać niezauważony bez użycia odpowiedniego detektora.

Znaczenie poszczególnych znaków trwałych, dat i parametrów można sprawdzić w bazie wiedzy BORI. Informacje wybite na zbiorniku nie zastępują etykiety określającej jego aktualną zawartość.

W jakiej pozycji przewozić butlę z czynnikiem?

Butla powinna znajdować się w pozycji przewidzianej przez jej konstrukcję, oznakowanie oraz instrukcję użytkowania. W samochodach serwisowych butle z czynnikami skroplonymi najczęściej przewozi się pionowo, zaworem skierowanym ku górze, w przeznaczonym do tego uchwycie lub stojaku.

Pionowe ustawienie ułatwia ochronę zaworu i stabilne zamocowanie zbiornika. Nie oznacza jednak, że sama pozycja stojąca jest wystarczającym zabezpieczeniem. Butla ustawiona pionowo bez uchwytu może przewrócić się już podczas skrętu lub zwykłego hamowania.

Przewóz w pozycji poziomej jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy pozwalają na to wymagania dotyczące danego zbiornika i substancji. Butla musi być wówczas osadzona w odpowiednim łożu, zabezpieczona przed toczeniem oraz zamocowana zgodnie z właściwymi przepisami. Nie należy samodzielnie wybierać pozycji poziomej wyłącznie dlatego, że ułatwia ona umieszczenie zbiornika w bagażniku.

Jak prawidłowo unieruchomić butlę w samochodzie?

Mocowanie musi powstrzymać ruch butli do przodu, do tyłu, na boki i ku górze. Dotyczy to również sił powstających podczas gwałtownego hamowania, omijania przeszkody lub przejazdu przez nierówność.

Do mocowania stosuje się:

stojaki i uchwyty dopasowane do średnicy butli,
klatki transportowe,
łoża lub podstawy ograniczające przesuwanie i toczenie,
pasy mocowane do konstrukcyjnych punktów kotwiczenia pojazdu,
powierzchnie lub maty zwiększające tarcie,
osłony zapobiegające kontaktowi z ostrymi krawędziami.

Pasy prowadzi się wokół korpusu zbiornika, nigdy wokół zaworu, kołpaka ani uchwytu służącego do przenoszenia. Ich liczba i rozmieszczenie muszą odpowiadać masie, wymiarom i położeniu butli. W praktyce stabilne mocowanie pionowej butli często obejmuje podparcie podstawy oraz zamocowanie korpusu na dwóch wysokościach, jeśli wymaga tego konstrukcja uchwytu.

Pas nie może być przetarty, przecięty, zabrudzony substancją obniżającą tarcie ani zapięty w sposób umożliwiający poluzowanie. Nadmierne dociśnięcie zbiornika do ostrej krawędzi również jest nieprawidłowe, ponieważ może uszkodzić jego powłokę lub płaszcz.

Po zamocowaniu należy ręcznie sprawdzić stabilność butli przy zatrzymanym pojeździe. Zbiornik nie powinien się przesuwać, obracać ani wysuwać z podstawy. Po przejechaniu krótkiego odcinka dobrze jest ponownie skontrolować napięcie mocowań, zwłaszcza gdy używany jest nowy układ uchwytów.

Gdzie umieścić butlę w pojeździe?

Najbezpieczniejszym miejscem jest wydzielona, wentylowana przestrzeń ładunkowa oddzielona od kierowcy i pasażerów. Butla powinna znajdować się w przeznaczonym dla niej uchwycie, możliwie nisko, ale nie w zagłębieniu, w którym mógłby gromadzić się uwolniony gaz.

Nie należy przewozić butli:

luzem na podłodze bagażnika,
na siedzeniu pasażera,
w przestrzeni na nogi,
pomiędzy narzędziami bez dodatkowej osłony,
przy drzwiach, z których może wypaść po ich otwarciu,
bezpośrednio przy źródle ciepła,
w miejscu narażonym na uderzenia innych elementów ładunku.

Ciężkie narzędzia, sprężarki serwisowe i części zamienne także muszą być zamocowane. Podczas zderzenia niezabezpieczony przedmiot może uderzyć w zawór nawet wtedy, gdy sama butla pozostanie w uchwycie.

Samochód osobowy bez oddzielonej przestrzeni ładunkowej nie zapewnia warunków porównywalnych z pojazdem serwisowym. Jeśli przewóz w takim pojeździe jest dopuszczalny na podstawie klasyfikacji i zakresu wyłączeń, nadal trzeba zapewnić skuteczne mocowanie, ochronę zaworu i wentylację odpowiednią do zagrożeń wskazanych w karcie charakterystyki.

Dlaczego wentylacja przestrzeni ładunkowej jest konieczna?

Wentylacja ogranicza możliwość nagromadzenia się czynnika po powstaniu nieszczelności. Powinna umożliwiać wymianę powietrza także w niższych partiach przestrzeni ładunkowej, ponieważ pary wielu czynników są cięższe od powietrza.

Lekko uchylona szyba nie jest równoważna ze stałą, prawidłowo zaprojektowaną wentylacją. Skuteczność takiego rozwiązania zależy od prędkości pojazdu, kierunku wiatru i różnicy ciśnień, a po zatrzymaniu samochodu może spaść niemal do zera.

Otworów wentylacyjnych nie wolno zasłaniać kartonami, torbami ani wyposażeniem serwisowym. Trzeba również sprawdzać, czy nie zostały zatkane brudem lub uszczelnione podczas przeróbek zabudowy pojazdu.

Dokładne wymagania dotyczące rodzaju pojazdu, wentylacji i ewentualnego oznakowania zależą od klasyfikacji przewożonej substancji oraz zastosowanych przepisów szczególnych ADR. Odpowiedzi należy szukać w sekcji 14 karty charakterystyki i dokumentacji transportowej, a nie wyłącznie na etykiecie handlowej produktu.

Jak chronić butlę przed temperaturą i słońcem?

Butla nie może stykać się z nagrzanymi elementami zabudowy, przewodami grzewczymi ani urządzeniami emitującymi ciepło. Należy chronić ją przed bezpośrednim promieniowaniem słonecznym, zachowując jednocześnie swobodny przepływ powietrza wokół zbiornika.

Nie powinno się przykrywać butli szczelną folią ani materiałem, który utrudnia wentylację. Osłona przeciwsłoneczna musi być wykonana tak, aby nie zatrzymywała ciepła i nie zasłaniała oznaczeń.

Pojazd z butlą należy parkować w cieniu i możliwie szybko rozładować po zakończeniu przejazdu. Samochód serwisowy nie jest magazynem do długotrwałego przechowywania gazów pod ciśnieniem. Po pracy zbiornik powinien trafić do wyznaczonego, wentylowanego miejsca składowania zgodnego z wymaganiami dla danego czynnika.

Czy można przewozić butlę z podłączonym reduktorem lub wężami?

Do transportu zawór powinien być zamknięty, a węże, reduktory, manometry i rozdzielacze odłączone. Podłączony osprzęt zwiększa ryzyko mechanicznego uszkodzenia zaworu i przypadkowego otwarcia przepływu.

Po odłączeniu wyposażenia należy założyć przewidziane konstrukcyjnie zaślepki, korki oraz osłonę zaworu. Elementy ochronne muszą pasować do danego przyłącza. Nie należy stosować prowizorycznych zaślepek, które mogą uszkodzić gwint albo odpaść podczas jazdy.

Osprzęt serwisowy przewozi się oddzielnie, w zamkniętej skrzynce lub zamocowanym organizerze. Wąż pozostawiony luźno obok butli może podczas hamowania zahaczyć o zawór lub osłonę.

Jak transportować butlę do odzysku czynnika?

Do odzysku należy używać wyłącznie zbiornika wielokrotnego użytku przeznaczonego do odbioru czynnika chłodniczego i przystosowanego do odpowiedniego ciśnienia. Zbiornik jednorazowy nie może być napełniany ponownie.

Przed rozpoczęciem odzysku trzeba ustalić dopuszczalną masę napełnienia. Kontrolę prowadzi się za pomocą wagi, uwzględniając masę pustej butli oraz właściwy dla substancji stopień napełnienia. Nie można opierać się na ocenie wzrokowej ani na samym wskazaniu ciśnienia.

Butla z odzyskanym czynnikiem musi być czytelnie opisana. Nie należy mieszać różnych czynników w jednym zbiorniku, ponieważ może to uniemożliwić ich ponowne wykorzystanie i utrudnić prawidłowe zagospodarowanie. Odzyskana substancja może zawierać olej, powietrze, wilgoć oraz inne zanieczyszczenia, ale nie zmienia to obowiązku zabezpieczenia zbiornika podczas przewozu.

Po zakończeniu odzysku należy zamknąć zawory, odłączyć węże, sprawdzić szczelność i zważyć butlę. Dopiero po wykonaniu tych czynności można umieścić ją w uchwycie transportowym.

Czy pusta butla również wymaga zabezpieczenia?

Butla uznawana roboczo za pustą może nadal zawierać resztki czynnika i pozostawać pod ciśnieniem. Dopóki nie została oczyszczona oraz zakwalifikowana zgodnie z właściwymi przepisami, nie należy traktować jej jak zwykłego opakowania metalowego.

Podczas transportu pustego zbiornika zawór powinien być zamknięty, osłona zamontowana, a etykieta czytelna. Butlę trzeba unieruchomić tak samo jak zbiornik napełniony. Mniejsza masa nie eliminuje ryzyka przewrócenia, uderzenia w zawór ani uwolnienia pozostałości gazu.

Nie wolno samodzielnie usuwać oznakowania tylko dlatego, że z butli nie można już pobrać czynnika. Brak wypływu nie potwierdza całkowitego opróżnienia ani braku ciśnienia.

Jakie dokumenty i wyposażenie mogą być wymagane?

Zakres dokumentacji i wyposażenia trzeba ustalić oddzielnie dla danego przewozu. Punktem wyjścia jest aktualna karta charakterystyki, zwłaszcza jej sekcja 14, oraz klasyfikacja wszystkich butli znajdujących się w pojeździe.

W zależności od ilości i zastosowanego wyłączenia potrzebne mogą być:

dokumenty przewozowe zawierające dane wymagane przez ADR,
potwierdzenie szkolenia kierowcy,
dokumentacja butli i jej badania okresowego,
gaśnice o wymaganej liczbie i pojemności,
środki ochrony oczu i rąk,
klin pod koło oraz inne wyposażenie jednostki transportowej,
oznakowanie pojazdu i sztuk przesyłki,
instrukcje postępowania awaryjnego.

Wyłączenie z części wymagań nie znosi obowiązku zapobiegania wyciekom i właściwego zabezpieczenia ładunku. Osoby pakujące, ładujące i przewożące butle powinny znać zagrożenia związane z daną substancją oraz procedury postępowania w razie awarii.

Co zrobić, gdy podczas transportu pojawi się nieszczelność?

Objawem nieszczelności może być syczenie, oszronienie zaworu, alarm detektora albo nagła zmiana warunków wewnątrz przestrzeni ładunkowej. Brak zapachu nie wyklucza wycieku.

Jeżeli sytuacja pozwala bezpiecznie zatrzymać pojazd, należy zjechać z drogi w miejsce oddalone od ludzi, zabudowań, studzienek i źródeł zapłonu. Trzeba wyłączyć silnik, opuścić pojazd i nie dotykać zaworu gołymi rękami. Do szczelnie zamkniętej przestrzeni z podejrzeniem wycieku nie wolno wchodzić.

W razie większego uwolnienia czynnika należy wezwać służby ratunkowe pod numerem 112. Zgłoszenie powinno zawierać nazwę czynnika, numer UN, liczbę butli i informacje z karty charakterystyki. Nie należy kontynuować jazdy z nieszczelnym lub wyraźnie uszkodzonym zbiornikiem.

Przy kontakcie skóry z ciekłym czynnikiem miejsce odmrożenia trzeba ogrzewać letnią wodą, bez pocierania. Zanieczyszczone oczy wymagają płukania i pilnej konsultacji medycznej.

Jakich błędów unikać podczas przewozu butli?

Do najczęstszych nieprawidłowości należą:

przewożenie butli luzem w bagażniku,
ustawienie zbiornika bez zabezpieczenia przed przewróceniem,
mocowanie pasa do zaworu albo kołpaka,
pozostawienie podłączonego węża lub reduktora,
zasłonięcie otworów wentylacyjnych,
transport razem z niezabezpieczonymi narzędziami,
pozostawienie samochodu z butlą w pełnym słońcu,
przewożenie zbiornika z nieczytelną etykietą,
mieszanie różnych odzyskanych czynników,
napełnianie bez kontroli masy,
korzystanie z butli po terminie badania okresowego,
uznanie jednej małej butli za automatycznie wyłączoną ze wszystkich wymagań ADR.

Każdy z tych błędów zwiększa ryzyko rozszczelnienia albo utrudnia prawidłowe działanie w sytuacji awaryjnej.

Jak dobrać czynnik chłodniczy w butli?

Zakup czynnika powinien uwzględniać przeznaczenie instalacji, wymaganą klasę bezpieczeństwa, rodzaj oleju, ciśnienia robocze i zalecenia producenta urządzenia. Czynniki o podobnym zastosowaniu nie muszą być wzajemnie zamienne.

W sklepie BORI dostępne są między innymi:

Przed transportem konkretnego produktu należy zapoznać się z jego kartą charakterystyki i oznaczeniami na butli. Dane dotyczące jednego czynnika nie mogą być automatycznie przenoszone na inną substancję.

Lista kontrolna przed wyjazdem

Bezpośrednio przed rozpoczęciem przewozu należy potwierdzić, że:

zawartość każdej butli jest znana i prawidłowo oznakowana,
zbiornik ma ważne badanie okresowe,
płaszcz i zawór nie są uszkodzone,
nie ma oznak nieszczelności,
masa napełnienia mieści się w dopuszczalnym zakresie,
zawór jest zamknięty i zabezpieczony,
węże oraz osprzęt zostały odłączone,
butla znajduje się w prawidłowej pozycji,
uchwyt i pasy uniemożliwiają ruch we wszystkich kierunkach,
inne elementy ładunku nie mogą uderzyć w zbiornik,
wentylacja przestrzeni ładunkowej jest drożna,
butla jest chroniona przed słońcem i źródłami ciepła,
dokumenty i wyposażenie odpowiadają wymaganiom danego przewozu.

Podsumowanie

Bezpieczny transport butli z czynnikiem chłodniczym wymaga jednoczesnego zabezpieczenia zaworu, właściwego ustawienia zbiornika, skutecznego unieruchomienia i zapewnienia wentylacji. Butla nie może poruszać się podczas hamowania, skręcania ani przejazdu przez nierówności. Nie wolno również pozostawiać jej w miejscu narażonym na nagrzanie lub uderzenie luźnego wyposażenia.

Dokładne obowiązki transportowe zależą od rodzaju i ilości czynnika oraz możliwych wyłączeń ADR. Informacje trzeba każdorazowo sprawdzić w karcie charakterystyki i aktualnych przepisach. Nawet gdy pełne wymagania ADR nie mają zastosowania, pozostają obowiązki związane ze szczelnością opakowania, zabezpieczeniem ładunku i ochroną osób znajdujących się w pojeździe.

FAQ

Czy można przewozić butlę z czynnikiem w samochodzie osobowym?

Możliwość przewozu zależy od klasyfikacji czynnika, ilości i zastosowanych wyłączeń ADR. Samochód osobowy zwykle nie ma oddzielonej, stale wentylowanej przestrzeni ładunkowej, dlatego trudniej zapewnić w nim odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Jeżeli przepisy dopuszczają taki przewóz, butla nadal musi być zabezpieczona przed przemieszczeniem, chroniona przed ciepłem i przewożona przy zapewnieniu wentylacji właściwej dla danego czynnika. Nie wolno umieszczać jej luzem na siedzeniu ani w przestrzeni na nogi.

Czy butla z czynnikiem musi stać pionowo?

Pozycję transportową określają konstrukcja zbiornika, jego oznakowanie, instrukcja użytkowania oraz przepisy dotyczące danej substancji. Butle z czynnikami skroplonymi stosowane w serwisie najczęściej przewozi się pionowo, z zaworem skierowanym ku górze. Zbiornik musi być przy tym umieszczony w uchwycie chroniącym go przed przewróceniem. Pozycję poziomą można zastosować wyłącznie wtedy, gdy jest dozwolona i butla zostanie zabezpieczona przed toczeniem oraz przesunięciem.

Czy jedna mała butla podlega przepisom ADR?

Liczba butli nie jest jedynym kryterium. Znaczenie mają numer UN, kategoria transportowa, ilość substancji, sposób pakowania i cel przejazdu. Jeden zbiornik może korzystać z określonego wyłączenia, ale wymaga to sprawdzenia warunków wskazanych w ADR. Wyłączenie z części obowiązków nie oznacza zgody na przewóz nieszczelnej, nieoznaczonej lub niezabezpieczonej butli.

Czy do przewozu czynnika potrzebne są uprawnienia ADR?

Obowiązek posiadania zaświadczenia ADR zależy od rodzaju przewozu, ilości towaru niebezpiecznego i zastosowania ewentualnych wyłączeń. Nie każdy przewóz serwisowy wymaga pełnych uprawnień kierowcy, ale nie można oceniać tego wyłącznie na podstawie wielkości butli. Przed wyjazdem należy ustalić klasyfikację transportową i ilość punktową przewożonych substancji. Osoba wykonująca transport powinna być przeszkolona odpowiednio do swoich obowiązków również wtedy, gdy korzysta z wyłączenia.

Czy można zostawić butlę z czynnikiem w samochodzie?

Pojazd nie powinien służyć do długotrwałego przechowywania butli. W zamkniętym samochodzie temperatura może szybko wzrosnąć, a niewielka nieszczelność doprowadzić do nagromadzenia gazu. Po zakończeniu przewozu zbiornik należy przenieść do wyznaczonego, wentylowanego miejsca magazynowania. Krótki postój powinien odbywać się w cieniu, z dala od źródeł ciepła i zapłonu.

Jak zabezpieczyć zawór butli przed transportem?

Zawór trzeba całkowicie zamknąć, odłączyć od niego węże, reduktor oraz pozostały osprzęt, a następnie założyć przewidzianą dla butli osłonę lub kołpak. Osłona musi być nieuszkodzona i prawidłowo zamocowana. Nie wolno zaczepiać o nią pasa transportowego ani wykorzystywać jej do podnoszenia pełnej butli. Jeśli zawór jest skrzywiony, nieszczelny lub ma uszkodzony gwint, zbiornika nie należy przewozić jak sprawnej sztuki przesyłki.

Czy pustą butlę można przewozić bez oznakowania?

Butla po wykorzystaniu zawartości może nadal zawierać resztki gazu i pozostawać pod ciśnieniem. Z tego powodu powinna zachować właściwe oznakowanie, mieć zamknięty zawór i być zabezpieczona przed przemieszczaniem. Usunięcie etykiety jest dopuszczalne dopiero po prawidłowym oczyszczeniu i zmianie klasyfikacji zbiornika zgodnie z właściwą procedurą. Sam brak możliwości pobrania czynnika nie potwierdza, że butla jest całkowicie pusta.

Co zrobić po wykryciu wycieku czynnika w samochodzie?

Należy bezpiecznie zatrzymać pojazd, wyłączyć silnik, oddalić ludzi i wyeliminować możliwe źródła zapłonu. Nie wolno pozostawać w zamkniętej przestrzeni ani próbować dokręcać oszronionego lub uszkodzonego zaworu bez odpowiednich środków ochrony. Przy większym wycieku trzeba powiadomić służby ratunkowe i przekazać nazwę czynnika, numer UN oraz informacje z karty charakterystyki. Nieszczelnej butli nie należy przewozić dalej.